Samenvatting van Daniel Gauss’ essay “The Secret Gospel of Frankenstein” (2025)
Daniel Gauss onderzoekt in zijn essay The Secret Gospel of Frankenstein de radicale vraag: had Mary Shelley’s schepsel ook níét tot moordenaar hoeven uitgroeien? Shelley’s roman Frankenstein (1818), ontstaan in een tijd van politieke onrust en persoonlijke tragedies, toont een wezen dat begint als een blanke lei, begaafd met intelligentie, gevoeligheid en verlangen naar gemeenschap. Toch wordt hij door zijn groteske uiterlijk uitgesloten, bespot en opgejaagd, totdat bitterheid en wraak hem volledig beheersen.
Gauss vraagt zich af of dit pad werkelijk onvermijdelijk was. Shelley’s vader, de filosoof William Godwin, geloofde immers dat criminaliteit en geweld voortkomen uit slechte omstandigheden, niet uit aangeboren slechtheid. In die geest had het schepsel misschien een ander pad kunnen kiezen: dat van pacifisme en volhardende goedheid, zelfs tegenover een vijandige wereld. In plaats van moordenaar had hij een mythische “goede reus in de schaduw” kunnen zijn – iemand die ‘s nachts daken repareert, hout achterlaat voor kou lijdende dorpen, en verloren reizigers leidt, zonder ooit erkenning te krijgen.
Gauss verbindt dit alternatieve verhaal met de tradities van Job, Gandhi, Martin Luther King, Mandela en Uncle Tom uit Harriet Beecher Stowe’s roman: allen figuren die weigeren haat met haat te beantwoorden. Hij stelt dat juist het uitbeelden van een wezen dat standhoudt in liefde en dienstbaarheid – ondanks afwijzing en lijden – een krachtiger literair en moreel gebaar zou zijn geweest dan het spectaculaire pad van wraak.
Mary Shelley koos echter voor dramatische destructie, wellicht omdat haar eigen leven – getekend door dood, verlies en teleurstellingen – haar weinig geloof liet in de haalbaarheid van onverzettelijke goedheid. Gauss besluit dat dit alternatieve evangelie van Frankenstein nog steeds opgeschreven kan worden: een parabel van radicale vriendelijkheid en menselijke waardigheid, waarin het “monster” weigert monster te worden.
Het essay is hier te lezen: https://daily-philosophy.com/gauss-frankenstein/
