Een Turkse, single-centre, retrospectieve studie in PeerJ volgde 22 mannen (18–48 jaar) met vooraf normale spermakwaliteit (volgens WHO-normen) en mild doorgemaakte COVID-19. Drie maanden na de infectie bleek bij 9 van de 22 mannen (40,9%) ten minste één spermaparameter afwijkend. In de “abnormale” groep waren totale en progressieve motiliteit en het aandeel normaal gevormde zaadcellen significant lager, terwijl het aandeel immotiele zaadcellen hoger lag; de pH neigde bovendien naar iets alkalischer. Het totale aantal zaadcellen en de concentratie verschilden niet significant. Deze bevindingen suggereren dat zelfs een milde COVID-19-infectie tijdelijk de spermakwaliteit kan beïnvloeden, met name op het vlak van beweging en morfologie.
Wat maakte deze studie bijzonder?
- Strenge selectie vooraf: Alleen mannen met aantoonbaar normale pre-COVID-sperma-analyses werden geïncludeerd. Zo werd een ‘zuiverder’ beeld verkregen van veranderingen die aan COVID-19 zelf kunnen worden toegeschreven in plaats van aan reeds bestaande subfertiliteit.
- Tijdstip van meting: De post-COVID-analyse vond plaats na drie maanden—ongeveer één volledige cyclus van spermatogenese—waardoor subacute effecten zichtbaar werden.
Klinische betekenis
Voor stellen met een kinderwens is vooral de daling in (progressieve) motiliteit en morfologie relevant, omdat juist deze parameters samenhangen met de kans op bevruchting. Tegelijk laten eerdere rapporten en de telefonische follow-up in deze studie (waarbij het merendeel uiteindelijk vader werd) zien dat zulke afwijkingen veelal tijdelijk kunnen zijn. Het is dus zinvol om na milde COVID-19 enige tijd te wachten en zo nodig de sperma-analyse te herhalen, zeker als er pre-COVID-gegevens beschikbaar zijn om mee te vergelijken.
Beperkingen om in gedachten te houden
- Kleine steekproef (n=22) en één centrum; generaliseerbaarheid is daardoor beperkt.
- Korte follow-up (3 maanden) waardoor langdurige effecten (of volledig herstel) niet volledig kunnen worden beoordeeld.
- Geen DNA-fragmentatie of hormonale analyses in het protocol—mogelijk relevante mechanistische informatie ontbreekt.
Praktische takeaways
- Heb je (milde) COVID-19 gehad en een kinderwens? Overweeg een sperma-analyse 3 maanden na herstel, vooral als je eerder normale waarden had.
- Afwijkingen in motiliteit of morfologie kunnen voorkomen maar lijken vaak reversibel.
- Bespreek bij aanhoudende afwijkingen aanvullende diagnostiek (hormonen, oxidatieve stress/DNA-fragmentatie) met je arts of fertiliteitscentrum.
Link naar het oorspronkelijke artikel:
PeerJ – The effects of COVID-19 on semen parameter values in healthy males: a single-centre, retrospective study (gepubliceerd 29 augustus 2025): https://peerj.com/articles/19864/ peerj.com
Nader toegelicht
- Spermatogenese: het proces waarbij in ≈74 dagen nieuwe zaadcellen worden gevormd.
- WHO-normen (2010): referentiewaarden die o.a. volume, concentratie, motiliteit en morfologie beschrijven.
- Motiliteit / progressieve motiliteit: percentage zaadcellen dat beweegt / gericht naar voren beweegt.
- Morfologie: aandeel zaadcellen met normale vormkenmerken.
- Immotiel: zaadcellen zonder beweging.
- pH van sperma: zuurgraad; normaal rond 7,2–8,0.
- Normozoöspermie: alle gemeten spermaparameters binnen de referentiewaarden.
- Astheno(terato)zoöspermie: verlaagde (progressieve) beweeglijkheid (en/of abnormale vorm).
- Retrospectief single-centre: terugkijkend onderzoek in één ziekenhuis; handig voor uniforme metingen, maar beperkt in grootte en generaliseerbaarheid.
