Onderzoekers uit Spanje hebben met een langdurige studie in gouden Syrische hamsters nieuwe aanwijzingen gevonden voor de mechanismen achter post-COVID-19 condition (PCC), beter bekend als long COVID. Dit onderzoek, gepubliceerd in Frontiers in Microbiology, richtte zich op de neurocognitieve effecten van een SARS-CoV-2-infectie en biedt waardevolle inzichten in hoe langdurige klachten zoals vermoeidheid, geheugenproblemen en angststoornissen kunnen ontstaan.
Achtergrond
Ongeveer 30% van de mensen die COVID-19 doormaakten, ervaart langdurige klachten die weken tot maanden kunnen aanhouden. Neurologische symptomen, waaronder geheugen- en concentratiestoornissen, slaapproblemen, hoofdpijn en angst, behoren tot de meest invaliderende aspecten van long COVID. Toch is het nog grotendeels onbekend hoe deze klachten biologisch ontstaan. Omdat de aandoening zeer complex en wisselend is, zijn diermodellen van groot belang om de onderliggende mechanismen te bestuderen.
De studieopzet
In totaal werden 68 hamsters geïnfecteerd of als controledieren gebruikt en gedurende 60 dagen gevolgd. De onderzoekers combineerden virologische, immunologische, histopathologische en gedragsanalyses. Daarbij werden onder andere nestbouw- en graafgedrag, open-veldtesten en angstgerelateerde gedragstesten uitgevoerd. Deze gedragsexperimenten zijn ontwikkeld om subtiele veranderingen in hersenfunctie en welzijn te meten.
Belangrijkste bevindingen
- Langdurige aanwezigheid van virusmateriaal: hoewel het infectieuze virus na ongeveer een week verdween, werd viraal RNA tot 60 dagen na besmetting gevonden in de luchtwegen. Dit suggereert dat restanten van het virus mogelijk een rol spelen bij aanhoudende ontsteking.
- Afwijkende immuunreacties: sommige hamsters vertoonden nog wekenlang verhoogde niveaus van ontstekingsstoffen (cytokines) in hersenen, longen en bloed. Dit lijkt sterk op de immuunontregeling die ook bij mensen met long COVID wordt gezien.
- Gedragsveranderingen: een deel van de hamsters liet duidelijke veranderingen zien in natuurlijke gedragingen zoals minder verkennen, meer angstig gedrag en verminderde activiteit. Deze patronen doen denken aan de cognitieve en psychische klachten die mensen met long COVID ervaren.
- Individuele verschillen: niet alle dieren reageerden hetzelfde. Sommige vertoonden duidelijke neurologische afwijkingen, terwijl anderen grotendeels herstelden. Dit weerspiegelt de variatie die ook bij patiënten wordt gezien.
- Vaguszenuw: bij één hamster werd een afwijking in de nervus vagus vastgesteld, een zenuw die onder meer ademhaling, hartslag en immuunreacties beïnvloedt. Bij mensen wordt deze zenuw eveneens in verband gebracht met long COVID.
Betekenis
De resultaten tonen dat het hamstermodel kenmerken van menselijke long COVID kan nabootsen, zoals aanhoudende ontsteking, gedragsstoornissen en variabele uitkomsten per individu. Dit biedt onderzoekers een waardevol instrument om de biologische mechanismen van PCC verder uit te pluizen en nieuwe behandelingen te ontwikkelen.
Het onderzoek benadrukt ook dat factoren zoals ernst van de acute infectie en snelheid van virusopruiming mogelijk samenhangen met het risico op langdurige klachten.
Lees het volledige artikel hier: Frontiers in Microbiology – Long-term neurocognitive outcomes of SARS-CoV-2 infection in a hamster model
Nader toegelicht
- PCC (Post-COVID-19 condition / long COVID): verzamelnaam voor langdurige klachten na een SARS-CoV-2-infectie.
- Gouden Syrische hamster (GSH): een knaagdier dat vaak wordt gebruikt als diermodel voor infectieziekten, omdat het verloop van COVID-19 bij dit dier lijkt op dat bij mensen.
- Cytokines: kleine eiwitten die het immuunsysteem gebruikt om cellen te activeren en ontstekingsreacties te sturen.
- Vaguszenuw (nervus vagus): belangrijke zenuw die de hersenen verbindt met organen zoals hart, longen en darmen, en een rol speelt bij immuun- en stressreacties.
- Gedragstesten (NBT, BT, OFT, EZMT): methoden om bij knaagdieren subtiele veranderingen in cognitief en emotioneel functioneren te meten, zoals nestbouw (NBT), graafgedrag (BT), verkenning van een open ruimte (OFT) en angstreacties (EZMT).
