Nieuwe iCPET-gegevens (invasieve cardiopulmonale inspanningstesten) laten zien dat mensen met long COVID (PASC) en met myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom (ME/CVS) bij inspanning om vergelijkbare redenen “vastlopen”. In beide groepen is vooral de zuurstofoverdracht in de skeletspieren — de stap waarbij zuurstof van het bloed werkelijk het werkende spierweefsel bereikt — flink verstoord. Het corrigeren van uitsluitend dit onderdeel leverde in een simulatie het grootste herstel van het maximale zuurstofverbruik (VO₂peak) op. Dat wijst op een gedeeld, perifeer (spier-)mechanisme achter de inspanningsintolerantie en op een mogelijk therapeutisch doelwit.
Wat deden de onderzoekers?
De studie includeerde 15 PASC-patiënten, 11 mensen met ME/CVS en 11 controles. Alle deelnemers ondergingen iCPET, waarmee tijdens gecontroleerde inspanning onder meer hartminuutvolume, vullingsdrukken, gasuitwisseling en arterieel/veneus bloed worden gemeten. De uitkomsten werden ingevoerd in een “zuurstofpad-analyse” die zes schakels onderscheidt: alveolaire ventilatie (V̇a), longdiffusie (DL), hartminuutvolume (Q̇), hemoglobine (Hb), skeletspier-diffusie (DM) en mitochondriale oxidatieve fosforylering (Vmax). Per schakel werd berekend hoeveel winst op VO₂peak mogelijk zou zijn als je die ene schakel naar normaalwaarde “zet”.
De kernbevindingen in één oogopslag
- VO₂peak verlaagd: zowel bij PASC als bij ME/CVS lag het piekzuurstofverbruik beduidend onder dat van controles.
- DM (skeletspier-diffusie) het meest afwijkend: dit onderdeel was in beide patiëntengroepen het sterkst beperkt.
- Grootste theoretische winst door DM te ‘normaliseren’: in de simulatie steeg VO₂ het meest wanneer alleen DM werd gecorrigeerd (≈ +66% bij PASC; ≈ +35% bij ME/CVS).
- Meerdere systemen doen mee: naast DM waren ook longdiffusie (DL), alveolaire ventilatie (V̇a) en — in mindere mate — parameters van mitochondriale capaciteit (Vmax) lager dan bij controles.
- Lage vullingsdrukken, lager hartindex: past bij een preload-insufficiëntie/dysautonomie-fenotype dat in beide aandoeningen wordt gezien.
Samen nemen deze resultaten de focus weg van “louter deconditionering” en richten ze het vizier op perifere zuurstofbenutting en doorbloeding van werkende spieren.
Wat betekent dit voor patiënten en zorg?
Deze data ondersteunen het idee dat perifere zuurstofextractie — hoe goed spieren zuurstof uit het bloed kunnen plukken en gebruiken — een sleutelrol speelt in de klachten bij long COVID en ME/CVS. Dat opent de deur naar onderzoek naar behandelingen die microcirculatie, autonome regulatie en spiermetabolisme verbeteren (bijv. aanpak van dysautonomie, microvasculaire disfunctie of stoornissen in spiermitochondriën). Belangrijk: het gaat om een kleine, exploratieve studie; de bevindingen vragen om bevestiging in grotere cohorten en in interventiestudies.
Link naar het oorspronkelijke artikel: Physiological Reports — “Long COVID and chronic fatigue syndrome/myalgic encephalitis share similar pathophysiologic mechanisms of exercise limitation” (Jothi et al., 2 september 2025). DOI: 10.14814/phy2.70535.
https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.14814/phy2.70535
Nader toegelicht
- PASC / long COVID: post-acute sequelae van SARS-CoV-2; aanhoudende klachten ≥ 3 maanden na infectie.
- ME/CVS (myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom): aandoening met o.a. post-exertionele malaise (PEM), orthostatische intolerantie en diepe vermoeidheid.
- VO₂peak: maximaal zuurstofverbruik bij piekinspanning; maat voor cardiorespiratoire fitheid.
- iCPET: invasive cardiopulmonary exercise testing; inspanningstest met arteriële lijn en katheter in de longslagader voor directe metingen van hemodynamiek en gasuitwisseling.
- Zuurstofpad-analyse: modellering van opeenvolgende stappen in zuurstoftransport en -gebruik van long tot mitochondrien; maakt zichtbaar welke schakel beperkt.
- DM (skeletspier-diffusie): capaciteit waarmee zuurstof van hemoglobine naar mitochondriën in spiercellen diffundeert; weerspiegelt o.a. capillaire doorstroming en microvasculaire functie.
- DL (longdiffusie): overdracht van zuurstof van alveoli naar bloed in de longcapillairen.
- V̇a (alveolaire ventilatie): effectieve ventilatie van de longblaasjes waar gasuitwisseling plaatsvindt.
- Vmax: benadering van maximale mitochondriale oxidatieve fosforylering (energieproductie).
- Hartindex (cardiac index): hartminuutvolume gedeeld door lichaamsoppervlak; maat voor pompfunctie bij inspanning.
- Preload-insufficiëntie: relatief lage vullingsdrukken van het hart tijdens inspanning, vaak gezien bij dysautonomie/POTS-fenotype.
- SER (systemic extraction ratio): verhouding van uit het bloed onttrokken zuurstof t.o.v. aangeboden zuurstof; klassieke (Fick) maat die beïnvloed wordt door meerdere, onderling afhankelijke factoren.
- Vd/Vt, PETCO₂, SPECT V/Q: respectievelijk dode-ruimtefractie bij ademhaling, eind-expiratoire CO₂-druk en beeldvorming van ventilatie/perfusie in de longen.
- Kleinevezelneuropathie (SFN): beschadiging van dunne, autonome en pijngeleidende zenuwvezels; kan leiden tot doorbloedings-/zweetstoornissen en dysautonomie.
