Een aanzienlijk aantal mensen blijft maanden tot jaren na een COVID-19-infectie kampen met ernstige vermoeidheid en concentratieproblemen. Deze klachten vallen onder het zogenoemde post-COVID-syndroom, maar de onderliggende biologische mechanismen zijn nog onvoldoende begrepen. Een nieuw onderzoek, gepubliceerd in The Journal of Nuclear Medicine (november 2025), werpt licht op mogelijke ontstekingsprocessen in de hersenen bij deze patiënten.
Het onderzoek
Het team van Denise Visser en collega’s van het Amsterdam UMC onderzocht 47 mensen die ongeveer twee jaar eerder COVID-19 hadden doorgemaakt. Van hen hadden 33 personen aanhoudende klachten van ernstige vermoeidheid en concentratieproblemen, terwijl 14 hersteld waren zonder dergelijke klachten.
Alle deelnemers ondergingen een zogenoemde TSPO PET-scan met de tracer [18F]DPA-714, een stof die zich bindt aan het translocator-eiwit (TSPO). Dit eiwit komt tot expressie bij geactiveerde microglia — de afweercellen van de hersenen — en is daarmee een directe marker voor neuro-inflammatie (ontsteking in de hersenen).
Belangrijkste bevindingen
De onderzoekers zagen dat sommige mensen met langdurige klachten een verhoogde binding van [18F]DPA-714 in de hersenen vertoonden. Dit wijst op verhoogde ontstekingsactiviteit of neuro-inflammatie. Op groepsniveau waren de verschillen echter niet eenduidig: niet alle deelnemers met klachten vertoonden verhoogde ontstekingsactiviteit, en er waren ook grote individuele verschillen.
Opvallend genoeg werden er geen duidelijke ontstekingsverschillen gevonden in het lichaam buiten de hersenen (extracerebraal), en de mate van hersenontsteking leek niet direct samen te hangen met de ernst van de vermoeidheid of concentratieproblemen.
Conclusie
Dit onderzoek toont aan dat er mogelijk een ontstekingssubtype bestaat binnen het post-COVID-syndroom. Bij een deel van de patiënten lijkt neuro-inflammatie een rol te spelen, terwijl bij anderen wellicht andere mechanismen verantwoordelijk zijn voor hun klachten. Deze bevindingen ondersteunen het idee dat post-COVID geen eenduidige aandoening is, maar een verzameling van verschillende biologische processen.
Bron:
https://jnm.snmjournals.org/content/66/11/1787
Nader toegelicht
- Post-COVID-syndroom: verzamelnaam voor langdurige klachten na een COVID-19-infectie, vaak langer dan drie maanden na herstel.
- Neuro-inflammatie: ontstekingsreactie in de hersenen, vaak veroorzaakt door overactieve immuuncellen.
- TSPO (18-kDa translocator protein): eiwit op immuuncellen in de hersenen dat toeneemt bij ontsteking; gebruikt als marker bij beeldvorming.
- PET-scan (Positron Emissie Tomografie): beeldvormingstechniek waarmee onderzoekers activiteit van specifieke moleculen in het lichaam kunnen meten.
- [18F]DPA-714: radioactieve tracer die zich bindt aan TSPO en zo ontstekingsactiviteit zichtbaar maakt.
